Lệch mặt là tình trạng khiến nhiều người lo lắng về thẩm mỹ và chức năng ăn nhai. Phần lớn thường nghĩ nguyên nhân đến từ xương hàm hoặc bẩm sinh. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, rối loạn khớp thái dương hàm là một nguyên nhân quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua. Vì vậy, cần hiểu rõ mối liên quan giữa lệch mặt và khớp hàm.
1. Lệch mặt là tình trạng như thế nào?
Lệch mặt là sự mất cân đối giữa hai bên khuôn mặt khi nhìn trực diện. Biểu hiện có thể rõ khi cười, há miệng hoặc nói chuyện. Một số trường hợp lệch nhẹ khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, lệch mặt thường đi kèm lệch hàm khi vận động.
2. Khớp thái dương hàm ảnh hưởng thế nào đến hình dạng khuôn mặt?
Khớp thái dương hàm giữ vai trò trung tâm trong vận động và cân bằng hàm mặt. Khi khớp hoạt động lệch trục, lực nhai sẽ phân bố không đều. Theo thời gian, cơ nhai hai bên phát triển mất cân xứng. Điều này dần làm khuôn mặt bị lệch rõ rệt.
3. Vì sao rối loạn khớp thái dương hàm có thể gây lệch mặt?
Rối loạn khớp thái dương hàm thường khiến người bệnh vô thức nhai lệch sang một bên. Bên khớp bị tổn thương chịu áp lực nhiều hơn hoặc bị hạn chế vận động. Đồng thời, cơ nhai bên còn lại hoạt động bù trừ mạnh hơn. Sự mất cân bằng kéo dài dẫn đến lệch hàm và lệch mặt.
Các yếu tố liên quan thường gặp gồm:
-
Nhai một bên kéo dài
-
Sai khớp cắn lâu năm
-
Nghiến răng và căng cơ hàm
-
Lệch đĩa khớp thái dương hàm
-
Điều trị nha khoa không kiểm soát khớp cắn
4. Nguy cơ và biến chứng nếu không điều trị sớm
Lệch mặt do khớp thái dương hàm không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ. Nếu không điều trị sớm, rối loạn khớp có thể tiến triển mạn tính. Khi đó, khả năng phục hồi cân đối khuôn mặt sẽ giảm đáng kể. Người bệnh còn đối mặt với nhiều rối loạn chức năng khác.
Các biến chứng có thể gặp gồm:
-
Đau khớp hàm kéo dài
-
Há miệng khó hoặc kẹt hàm
-
Lệch mặt ngày càng rõ
-
Đau đầu, ù tai do rối loạn khớp
5. Hướng điều trị hiện đại hiện nay
Điều trị lệch mặt do khớp thái dương hàm cần dựa trên nguyên nhân cụ thể. Hiện nay, hướng tiếp cận ưu tiên điều trị bảo tồn và phục hồi cân bằng khớp. Mục tiêu là đưa khớp hàm về vị trí sinh lý ổn định.
Các phương pháp thường được áp dụng gồm:
-
Đeo máng nhai điều chỉnh vị trí khớp
-
Vật lý trị liệu thư giãn cơ nhai
-
Điều chỉnh khớp cắn khi cần thiết
-
Theo dõi và kiểm soát thói quen xấu
6. Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Không phải mọi trường hợp lệch mặt đều do khớp thái dương hàm. Tuy nhiên, nếu lệch mặt xuất hiện kèm đau hàm hoặc kêu khớp, người bệnh không nên chủ quan. Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.
Nên đi khám khi có các dấu hiệu sau:
-
Lệch mặt tăng dần theo thời gian
-
Kèm đau hoặc mỏi hàm khi nhai
-
Há miệng lệch hoặc khó mở to
-
Xuất hiện kêu khớp thái dương hàm
7. Kết luận và định hướng hành động
Lệch mặt hoàn toàn có thể liên quan đến rối loạn khớp thái dương hàm. Đây là nguyên nhân chức năng, tiến triển âm thầm nhưng ảnh hưởng lâu dài. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ quan tâm đến thẩm mỹ bên ngoài. Việc thăm khám và điều trị sớm giúp bảo tồn chức năng khớp và cân đối khuôn mặt tốt hơn.
