Khi trẻ bị ốm, nhiều bậc phụ huynh thường lo lắng bệnh tiến triển nặng nên vội vàng cho trẻ dùng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, không phải bệnh nào cũng cần dùng kháng sinh, và việc sử dụng không đúng chỉ định có thể gây nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe của trẻ. Vậy khi nào dùng thuốc kháng sinh cho trẻ là đúng và an toàn? Bác sĩ Nhi khoa sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây.
1. Thuốc kháng sinh hoạt động trong cơ thể trẻ như thế nào?
Thuốc kháng sinh là một trong những thành tựu quan trọng của y học, có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh. Mỗi nhóm kháng sinh có cơ chế tác động khác nhau và chỉ hiệu quả với những loại vi khuẩn nhất định.
Ở trẻ nhỏ, ngoài vi khuẩn, virus cũng là tác nhân gây bệnh rất phổ biến do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Virus gây ra nhiều bệnh thường gặp như cảm cúm, viêm đường hô hấp trên, ho, sổ mũi, đau họng, viêm phế quản. Các triệu chứng này rất dễ nhầm lẫn với bệnh do vi khuẩn.
Điều quan trọng cha mẹ cần nhớ là thuốc kháng sinh không có tác dụng với virus. Virus không phải sinh vật sống độc lập mà cần xâm nhập tế bào để nhân lên, trong khi kháng sinh chỉ tác động lên cấu trúc của vi khuẩn. Vì vậy, nếu dùng kháng sinh khi trẻ mắc bệnh do virus, bệnh sẽ không khỏi mà còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh, rối loạn tiêu hóa và dị ứng thuốc.
2. Bác sĩ hướng dẫn: Khi nào dùng thuốc kháng sinh cho trẻ?
Việc phân biệt bệnh do vi khuẩn hay virus chỉ dựa vào triệu chứng là rất khó. Do đó, khi trẻ có những biểu hiện dưới đây, cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc mà cần đưa trẻ đi khám để bác sĩ đánh giá và chỉ định kháng sinh khi thật sự cần thiết.
2.1. Trẻ bị sốt
Sốt là triệu chứng thường gặp ở trẻ và có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như mọc răng, nhiễm virus hoặc nhiễm vi khuẩn.
-
Nếu trẻ chỉ sốt nhẹ, không kèm triệu chứng bất thường, cha mẹ có thể cho trẻ hạ sốt và theo dõi.
-
Nếu sốt cao kéo dài, sốt kèm dấu hiệu nhiễm trùng rõ ràng hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn, trẻ cần được bác sĩ thăm khám để quyết định có dùng kháng sinh hay không.
Kháng sinh chỉ được dùng khi xác định hoặc nghi ngờ cao trẻ bị nhiễm khuẩn, không dùng thường quy cho mọi trường hợp sốt.
2.2. Trẻ bị viêm họng
Viêm họng ở trẻ có thể do virus hoặc vi khuẩn. Trường hợp viêm họng do liên cầu khuẩn Streptococcus cần được dùng kháng sinh sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.
Ngược lại, đa số viêm họng do virus không cần dùng kháng sinh, chỉ cần điều trị triệu chứng và theo dõi sát.
2.3. Trẻ bị viêm tai
Viêm tai, đặc biệt là viêm tai giữa do vi khuẩn, thường cần điều trị bằng kháng sinh để kiểm soát nhiễm trùng và phòng ngừa biến chứng.
Trẻ có thể có biểu hiện đau tai, quấy khóc, sốt, chảy dịch tai hoặc nghe kém. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm.
2.4. Trẻ bị đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ có thể do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng. Chỉ những trường hợp nghi ngờ nhiễm khuẩn, có nhiều ghèn vàng hoặc xanh, sưng đau nhiều, bác sĩ mới chỉ định kháng sinh phù hợp.
3. Lưu ý để tránh lạm dụng thuốc kháng sinh ở trẻ
Lạm dụng kháng sinh ở trẻ em là vấn đề đáng báo động, làm tăng nguy cơ kháng thuốc và gây khó khăn cho điều trị sau này. Để bảo vệ sức khỏe của trẻ, cha mẹ cần ghi nhớ các nguyên tắc sau:
3.1. Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định
Khi trẻ ho, sốt hay sổ mũi, cha mẹ không nên tự mua kháng sinh. Việc dùng thuốc cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
3.2. Dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian
Kháng sinh cho trẻ phải được dùng đúng liều, đủ thời gian và đúng loại. Không tự ý ngưng thuốc khi thấy trẻ đỡ bệnh, cũng không kéo dài thời gian dùng thuốc quá chỉ định.
3.3. Tiêm vắc xin đầy đủ cho trẻ
Tiêm phòng đầy đủ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm, từ đó giảm nhu cầu sử dụng kháng sinh. Các vắc xin quan trọng gồm ho gà, phế cầu, Hib và nhiều bệnh truyền nhiễm khác.
Kết luận
Thuốc kháng sinh chỉ nên được sử dụng cho trẻ khi có chỉ định của bác sĩ, trong những trường hợp nhiễm khuẩn rõ ràng hoặc nghi ngờ cao. Việc hiểu đúng khi nào dùng thuốc kháng sinh cho trẻ sẽ giúp cha mẹ tránh lạm dụng thuốc, giảm nguy cơ kháng kháng sinh và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho con. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, cách tốt nhất vẫn là đưa trẻ đi khám để được tư vấn và điều trị đúng cách.
Nguồn tham khảo
-
Tài liệu chuyên môn Nhi khoa
-
Hướng dẫn sử dụng kháng sinh trong nhi khoa
-
Tổng hợp và biên tập từ các khuyến cáo y khoa hiện hành
